می گوییم : در باب محور اول باید عرض کنیم که بحث ما در مورد گرم بودن هوا در منطقه غدیر خم یعنی مکانی در میان بیابانهای آن موقع عربستان بوده است و نه آب و هوای دیگر اماکن .

کسی مدعی نیست که در زمانی که واقعه غدیر خم اتفاق افتاده ، هوای ایران بسیار گرم بوده است که مدعی برای ما لینکهای آب و هوای ایران را می آورد ( این امر نشان می دهد که وی اصلا سخن شیعه را نفهمیده است ) بلکه صحبت از آب و هوای آن روز عربستان می باشد!

واقعا اگر قرار باشد بر اساس سیره مدعی جلو برویم به این سخئ چگونه پاسخ دهیم که در روز غدیر خم ، در قطب جنوب نیز دما متوسط زیر 50- درجه هم می رسد ، پس هوا اصلا گرم نبوده بلکه خیلی سرد هم بوده است ؟!

در باب محور دوم نیز باید چنین بگوییم که شیعه دقیقا بر اساس آنچه که در تاریخ نقل شده سخن می گوید و اینکه در روز غدیر هوا بسیار گرم بوده بر اساس فحوای روایات بلکه تصریحات برخی روایات و علمای اهل تسنن می باشد .

این امر نشان می دهد که مدعیان جاهل از تاریخ ، بی پروا و بدون هیچ مطالعه ای سخن می رانند و تنها هدفشان مخالفت با شیعه است و لو اینکه خیلی از مطالب را زیر سوال ببرند .

در ذیل به گروهی از روایات و سخنان بزرگان اهل تسنن در باب گرم بودن عربستان در روز واقعه غدیر خم اشاره می کنیم .

 1 – طبرانی در " المعجم الکبیر " چنین می گوید :حدثنا عَلِيُّ بن عبد الْعَزِيزِ .... قال خَرَجْنَا مع رسول اللَّهِ صلى اللَّهُ عليه وسلم حتى انْتَهَيْنَا إلى غَدِيرِ خُمٍّ أَمَرَ بِدُوحٍ فَكُسِحَ في يَوْمٍ ما أتى عَلَيْنَا يَوْمٌ كان أَشَدَّ حُرًّا منه فَحَمِدَ اللَّهَ ..... المعجم الكبير ، ج 5 ص 171 رقم 4986 و... 

2 – حاکم نیشابوری در " المستدرک علی الصحیحین " چنین می گوید :...  قال خرجنا مع رسول الله صلي الله عليه و سلم حتى انتهينا إلى غدير خم فأمر بروح فكسح في يوم ما أتى علينا يوم كان أشد حرا منه فحمد الله ...المستدرك على الصحيحين ج 3 ص 613 رقم 6272 ، ...

 ترجمه روایت : از يحيى بن جعده از زيد كه گفت بيرون شديم با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله (از مكّه) تا رسيديم بغدير خم در روزى كه تاكنون گرم‏تر از آنروز بر ما نگذشته بود پس حسب امر آنجناب خار و خاشاك آنجا رفته شد.

بررسی سند :

سند حاکم نیشابوری :

حاکم بعد از نقل روایت ، در مورد سند آن چنین می گوید : هذا حديث صحيح الإسناد ولم يخرجاه  

 این روایت صحیح السند می باشد ولی توسط بخاری و مسلم بیان نشده است .

 ذهبی در " تلخیص " بعد از نقل این سخن حاکم چنین می گوید : صحیح ( روایت صحیح می باشد)

 سند طبرانی  : سند وی از " ابو نعیم " به بعد همانند سند حاکم می باشد که تصحیح آن بیان شد .

راوی میان طبرانی و ابونعیم ، یکی از شیوخ طبرانی می باشد به نام : علي بن عبد العزيز بن المرزبان بن سابور أبو الحسن البغوي .

وی عم ابوالقاسم بغوی میباشد و در نزد علمای رجالی اهل تسنن توثیق شده است .

قال الدارقطني: ثقة مأمون. وقال ابن أبي حاتم: صدوق ...... وقال الذهبي: الإمام الحافظ الصدوق جمع وصنف المسند الكبير، وكان حسن الحديث ..... وقال ابن الجزري: شيخ مسند ثقة. وقال الهيثمي: ذ. وقال ابن حجر: أحد الحفاظالمكثرين مع علو الإسناد، مشهور، وهو في طبقة صغار شيوخ النسائي. وقال الألباني: ثقة حافظ.

أبو الطيب نايف بن صلاح بن علي المنصوري بعد از نقل اقوال علمای رجالی در مورد این راوی ( که برخی از آنها بیان شد ) نظر خود را چنین بیان می کند :  قلت: (ثقة حافظ، وكان يأخذ على التحديث أجرا). إرشاد القاصي والداني إلى تراجم شيوخ الطبراني، ص 435 – 436 رقم 685 ....

پس بر این اساس ، روایت طبرانی نیز صحیح می باشد .

علمای دیگری همچون سخاوی در «استجلاب ارتقاء الغرف بحبّ أقرباء الرّسول ذوى الشّرف» و احمد بن فضل باکثیر مکی در «وسيله المآل في عدّ مناقب الآل» نیز به این روایت حاکم و طبرانی اشاره کرده وآنها را بعنوان نمونه ای از روایات غدیر بیان کرده اند .

3 – ابن مغازلی در " مناقب امیرالمومنین " ذیل روایتی طولانی چنین می گوید :أقبل نبيّ اللّه من مكّة في حجّة الوداع حتّى نزل (صلّى اللّه عليه وآله) بغدير الجحفة بين مكّة والمدينة،... فخرجنا إلى رسول اللّه (صلّى اللّه عليه وآله) في يوم شديد الحرّ وإنّ منّا لمن يضع رداءه على رأسه وبعضه على قدميه من شدّة الرّمضاء، ... رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در حجة الوداع (در مراجعت) آمد تا در جحفه نزول فرمود- بين مكّه و مدينه‏ . پس امر فرمود زير درختان عظيم و انبوه آنجا را از خار و خاشاك پاك كردند، سپس مردم را باجتماع عمومى براى نماز دعوت كردند. آنروز بسيار گرم و سوزان بود و همگى حسب الامر پيغمبر بسوى آنحضرت گرد آمديم در حاليكه بعضى از ما قسمتى از رداى خود را بر سر كشيده و قسمتى را از شدت سوزندگى زمين زير پا نهاده بود.پس رسول خدا نماز ظهر را با ما بجا آورد و سپس رو بطرف ما بگردانيد و فرمود: ..... مناقب أمير المؤمنين عليه السلام، ص 67 رقم 23 ... 

4 – احمد بن حنبل در " مسند " و " فضائل الصحابه " چنین میگوید :... فَصَلَّاهَا بِهَجِيرٍ ، قَالَ: فَخَطَبَنَا، وَظُلِّلَ لِرَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَوْبٍ عَلَى شَجَرَةِ سَمُرَةٍ مِنَ الشَّمْسِ، ...فرمود و در گرماى نيمروز نماز را بجا آورد سپس براى ما خطبه ايراد فرمود در حاليكه با افكندن پارچه بر يكدرخت بزرگ براى آنجناب سايه تشكيل داده شده بود. فضائل الصحابة ، ج 2 ص 597 رقم 1017 

5 – تفتازانی در " شرح المقاصد فی علم الکلام " چنین تصریح می کند :و ذلك بعد رجوعه عن حجة الوداع وكان يوما صائفا حتى أن الرجل ليضع رداءه تحت قدميه من شدة الحر ... ...  وآن روز، روزی بسیار گرم بود به گونه ای که از شدت گرما مردم ردای خود را به زیر پای خود افکنده بودند و ....  شرح المقاصد في علم الكلام

 6 - خطیب بغدادی در " تلخیص المتشابه فی الرسم " میگوید : ... قَالَ: لَمَّا نَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدِيرَ قَامَ فِي الظَّهِيرَةِ، فَأَمَرَ بِقَمِّ الشَّجَرَاتِ، ...قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ: قَالَ الْبَرَاءُ: فِي يَوْمٍ صَائِفٍ شَدِيدٍ حَرِّهِ، حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ مِنَّا بَعْضَ ثَوْبِهِ تَحْتَ قَدَمِهِ، وَبَعْضَهُ عَلَى رَأْسِهِ، ... وقتی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بر منطقه غدیر وارد شد به هنگام گرمای ظهر ، دستور دادند تا برگ درختان را جمع کرده و سپس برای ایشان سنگهایی آوردند و به بلال دستور دادند تا در میان مردم ندا سر دهد و مسلمانان را جمع نماید پس پیامبر بر بالای آن سنگها رفته و حمد و ثنای الهی را بجای آورده و فرمودند : ... ابواسحاق میگوید : براء بن عازب گفت : (واقعه غدیر ) در روزی بسیار گرم بود به گونه ای که از شدت گرما صحابه ردای خود را به زیر پای خود افکنده بودند و برخی نیز آن را بر روی سرشان کشیده بودند ... مردم گفتند : آری . پس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند : هر کس من مولای او بودم ، پس علی هم مولای اوست. تلخيص المتشابه في الرسم

نتیجه :

از بررسی منابع بالا به این امور می رسیم :

1 – هوای آن روز عربستان آن چنان گرم بوده است که حتی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله برای سخنرانی در جمع مردم مجبور شدند که سایبانی برای خویش فراهم نمایند و این امر تصحیح نمی شود زیرا پیامبر سیره کسری و قارونی نداشته اند تا در زیر سایه بان باشند و مردم زیر آفتاب بلکه نشان از اوج گرما در آن روز دارد ( تا جایی که راوی به نماز در گرمای نیمروز اشاره می کند ) .

 2 - هوای عربستان  در روز غدیر آنقدر گرم بوده است که حتی اعرابی که با گرمای آنجا خو گرفته بودند صراحت دارند که چنین روز گرمی را ندیده بودند و لذا از زیر انداز استفاده نمودند .

 3 – متن روایات صراحت دارد که منظور از " مولا " قطعا  " اولی به تصرف " بوده است زیرا به قرینه جمله (من أولى بكم من أنفسكم ) معلوم می شود که تالی آن (من كنت مَوْلاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلاهُ  ) مشخصا اشاره به مقام اولویت امیرالمومنین علیه السلام بر نفس مردم را دارد .

 4 – سخن تفتازانی ردیه ای سنگین بر کسانی است که مدعی هستند امیرالمومنین علیه السلام به حدیث غدیر احتجاج نکرده اند بلکه نشان می دهد ایشان در باب بیان فضایل خود ، به حدیث غدیر اشاره کرده اند و فضیلت زمانی بیانش معنا پیدا می کند که مخصوص فرد باشد وگرنه فضیلتی مشترک نیاز به بیان ندارد .

حال از مخالفان متعصب می پرسیم : آیا سرما و گرمای واقعه غدیر واقعا تاثیری در نص کلام نبوی مبنی بر اثبات اولویت امیرالمومنین علیه السلام بر مردم دارد یا خیر ؟

منبع: سایت اسلام تکس

نویسنده مقاله: آقای مقداد علوی